Jak wybrać drukarnię oraz jak rozmawiać na temat druku? Słowniczek pojęć poligraficznych.

papierowa kartka złożona w kształt serca symbol idealnej drukarni Fot. Fotolia, ©sasinparaksa

Oferta drukarni jest ogromna: małe lokalne firmy, duże drukarnie internetowe, portale skupiające oferty wielu dostawców.  Drukarnia może specjalizować się określonym typie prac np. wysokonakładowym druku offsetowym, druku cyfrowym lub druku określonego rodzaju materiałów. Zazwyczaj przy wyborze drukarni koncentrujemy się na cenie, a jest to jedno z kryteriów wyboru, ale nie jedyne. Pozostałe to:

  • kompleksowość oferty (np. dopasowanie do oczekiwań i specjalnych wymagań dotyczących druku, wykończenia materiałów, terminów realizacji, logistyki,
  • jakość,
  • obsługa.

W wielu przypadkach firmy oferują podobne produkty w podobnych cenach, a zatem wybór właściwej drukarni do wykonania pracy może być trudnym zadaniem. Nie jest też możliwe, aby firma z dowolnej branży oferowała najniższą cenę i jednocześnie zapewniła najwyższą jakość i najlepszą obsługę, przez cały czas i przy każdej realizacji. Może się zdarzyć, że firma, która specjalizuje się w danym typie prac, faktycznie zaoferuje niską cenę, utrzymując dobrą jakość i obsługę. Widać to zwykle na przykładzie ofert dla zapytań obejmujących druk różnych materiałów. Jedna drukarnia ma niższy koszt druku wielonakładowych ulotek, inna korzystniej wypada przy druku teczek lub nietypowych prac.

Musisz zdecydować, co jest dla ciebie najważniejsze i czy zależy ci na dłuższej współpracy z jedną firmą, która czasem jest tańsza, a czasem droższa od konkurencji, czy też wolisz każdorazowo poszukiwać najtańszej oferty?

Jak wybrać dobrą drukarnię?

  1. Kompleksowość oferty
    Nie wszystkie firmy wykonują druk w pełnym zakresie. Przed wysłaniem zapytania, sprawdź czy drukarnia wykonuje i ma doświadczenie, w realizacji materiałów, których potrzebujesz.Często oprócz wydrukowania pracy, możesz mieć dodatkowe wymagania np. konfekcjonowania gotowych materiałów, specjalne pakowanie, transport w wiele miejsc itp. Zweryfikuj czy drukarnia dostarcza rozwiązania, zaspokajające wszystkie Twoje potrzeby? Może zdarzyć się, że druk materiałów będzie tani, ale już rozesłanie ich w różne miejsca niekoniecznie będzie korzystne cenowo lub w ogóle nie będzie możliwe.
  2. Jakość
    Sprawdź jakość pracy drukarni, prosząc o próbki materiałów. Przyjrzyj się jakości papieru i nadruku np. czy tusz się nie rozmazuje, czy obrazy są wyraźne, czy biały papier faktycznie jest biały? Często, choć nie zawsze, niska cena idzie w parze z obniżeniem jakości, na którymś etapie produkcji.Poproś o referencje i rekomendacje od klientów. Zapytaj, jak długo drukarnia pracowała dla swoich trzech największych klientów, jakie są terminy realizacji i polityka reklamacji.
  3. Obsługa
    Podejście do klienta jest ogromnie ważne. Zwróć uwagę na to, jak szybko drukarnia odpowiada na Twoje pytania. Czy musisz dopraszać się o podanie wyceny? Czy mają wiedzę i są chętni, aby doradzić ci w wyborze papieru, formatu, czy uszlachetnień? Zdarzają się sytuacje, kiedy komunikacja może być nieco gorsza (urlopy, więcej pracy) lub wymaga więcej czasu (skomplikowane zlecenie), ale powinniśmy mieć pewność, że firmie zależy na kliencie i że poświęci trochę czasu, aby zrozumieć, czego potrzebujesz i jak mogą pomóc.Dobrze mieć po drugiej stronie nie tyle podwykonawcę ile partnera. Dobra drukarnia, szczególnie zaznajomiona z tobą i twoimi materiałami, może wyłapać błędy, zanim rozpocznie produkcję. Omówi z tobą pracę, zanim zaczniesz ją projektować i doradzi jak ją przygotować, aby obniżyć koszty. Drukarnia, która jest partnerem, pozwoli zaoszczędzić czas, pieniądze i uzyskać lepszy rezultat.
  4. Cena
    Najlepsza obsługa i jakość muszą się zmierzyć z faktem, że możesz mieć ograniczony budżet. Jaki by on nie był, najlepiej porównać ceny kilku firm, wysyłając zapytanie ofertowe.

Jak przygotować zapytanie ofertowe na druk?

Im bardziej szczegółowe zapytanie przygotujesz, tym większa szansa otrzymania ofert, które będą porównywalne. Jeśli drukarni będzie brakować jakiejś informacji, to zapyta lub sama założy jakieś rozwiązanie. W tym drugim przypadku możesz otrzymać oferty, które mają przyjęte różne założenia i są nieporównywalne. Jeśli będziesz mieć wątpliwości jak przygotować zapytanie, to najlepiej zadzwoń i poproś drukarnię o pomoc w określeniu parametrów druku.

Informacje, które powinieneś zawrzeć w zapytaniu:

  • Rodzaj wydawnictwa
  • Nakład
  • Format
  • Rodzaj papieru
  • Kolorystyka
  • Sposób wykończenia
  • Sposób pakowania i ilość egzemplarzy w paczce
  • Termin (przekazania materiałów i wykonania zlecenia)

Rodzaj wydawnictwa

Napisz, czego potrzebujesz – ulotka, teczka, folder, wizytówka, inne. Jeśli jest to wydawnictwo wielostronicowe, to podaj liczbę stron.
Innym ważnym elementem informacji, które drukarnia musi wiedzieć o stronach, jest to, czy zostaną zadrukowane po obu stronach czy tylko z jednej strony.

Nakład

Wysokość nakładu (ilość sztuk) wpłynie na wybór najkorzystniejszej techniki druku: druk cyfrowy lub offsetowy.

Czym się różni druk offsetowy od druku cyfrowego?

Technologia druku offsetowego wykorzystuje formy drukowe (blachy), zazwyczaj wykonane z aluminium, które za pośrednictwem cylindrów pokrytych gumą służą do przenoszenia obrazu na arkusz papieru. W przypadku projektów pełnokolorowych farby drukarskie są nakładane kolejnymi warstwami, tworząc ostateczny obraz.

Druk offsetowy jest bardziej czasochłonny i generuje wyższe koszty początkowe: drukarz musi naświetlić blachy, odpowiednio ustawić wszystkie parametry maszyny i w trakcie całego procesu, nadzorować dozowanie farb, aby uzyskać pożądany kolor (zgodny z proofem). Tak, więc jakość pracy zależy też w dużej mierze od jakości maszyn i umiejętności drukarza. Może być to zaleta, bo dobry drukarz potrafi „podciągnąć” kolory, aby uzyskać zadowalający nas efekt.

Druk offsetowy najlepszym wyborem, jeśli potrzebny jest większy nakład pracy, zapewniający dokładne odwzorowanie kolorów i wyraźne, profesjonalnie wyglądające wydruki. Zaletą druku offsetowego jest też możliwość wyboru różnorodnych papierów i duże możliwości uszlachetniania lub możliwość użycia niestandardowej kolorystyki np. kolorów metalicznych i Pantone.

W przypadku druku cyfrowego pliki są przesyłane elektronicznie bezpośrednio maszyny. Wygląda to tak, jak w drukarkach laserowych lub atramentowych, które mamy w biurze. Możliwość drukowania bez płyt jest podstawową zaletą drukowania cyfrowego, ponieważ oszczędza czas, koszt tworzenia płyt i straty papieru przy rozbiegu maszyny.

Druk cyfrowy jest zazwyczaj bardziej ekonomicznym wyborem przy mniejszych nakładach, bo pozwala na wydrukowanie dzieła nawet w jednym egzemplarzu. Inną zaletą druku cyfrowego jest możliwość wprowadzania zmiennych danych. W sytuacji, gdy na każdej pracy potrzebujemy unikalnego kodu, nazwy lub adresu, to druk cyfrowy jest najlepszym sposobem na realizację.

Główne wady druku cyfrowego, to niższa jakość druku, mniejszy wybór nośników (papieru) oraz ograniczona możliwość uszlachetnień.

Format

Format to wymiar pracy, która ma być wydrukowana. Często spotyka się terminy; „format netto” i „format brutto”. Format netto to format gotowej pracy, który otrzymamy po obcięciu spadów, natomiast format brutto to format projektu z zachowaniem spadów.
Często wybór odpowiedniego formatu pozwala na spore oszczędności w kosztach druku, bo pozwala na bardziej ekonomiczne ułożenie pracy na arkuszu drukarskim. Niestandardowy format może zaś powodować straty papieru przy druku (część papieru, trzeba będzie odciąć i wyrzucić).

W Polsce stosuje się normę, która określa trzy formaty papieru: A, B i C. Format arkusza papieru zapisywany jest w postaci pary znaków: litery oznaczającej typ formatu oraz cyfry, która mówi o jego skali, np. A0, A1, A2 itd. Każda kolejna cyfra oznacza arkusz o powierzchni dwa razy mniejszej. Na przykład: na jeden arkusz A3 składają się dwa arkusze A4, a na arkusz A4 dwa arkusze A5.
Najczęściej ulotki drukuje się w formatach od A3, A4 (broszury, foldery), A5, A6 i DL oraz w niestandardowych formatach np. kwadratowe.

Przykładowe, najczęsciej używane formaty:

A3 (2 x A4) – 420 x 297mm
A4 (taki, jak kartka do druku biurowego) – 210 x 297 mm
A5 (połowa A4, typowy format zeszytu szkolnego) – 148 x 210 mm
A6 (1/4 A4, format pocztówki) – 105 x 148 mm

Większe formaty stosuje się zwykle do druku plakatów:
A2 (4 x A4) – 420 x 594 mm
A1 (2 x A2) – 594 x 841 mm

Popularny format ulotek to DL
DL (1/3 A4) – 99 x 210 mm
2DL (2/3 A4) – 198 x 210 mm
3DL (A4) – 210 x 297 mm

popularne formaty ulotek

Rodzaj papieru

Najlepiej poprosić drukarnię o próbnik i ustalić, jaki rodzaj papieru i o jakiej gramaturze będzie najlepszy dla danego materiału.

To, jakie papier wybrać w dużym stopniu zależy od rodzaju pracy. Na przykład folder wykonany z grubego, kredowego papieru będzie wyglądał na droższy i lepszy jakościowo niż ten, wydrukowany na cienkim, matowym papierze. Kolejnym ważnym czynnikiem jest wytrzymałość. Jeśli potrzebujesz materiał, który będzie wielokrotnie przeglądany, to rozważ grubszy papier lub dodanie uszlachetnienia: lakieru, folii. Praca o zadruku dwustronnym potrzebuje materiału o wyższej gramaturze, aby obraz nie przebijał na drugą stronę.

Do wyboru są różne rodzaj papieru np. offsetowy, kredowy, ozdobny, samokopiujący, samoprzylepny, ozdobny.

Papier offsetowy jest lekko szorstki, niepowlekany. Stosowany do druku np. książek, czasopism, papieru firmowego, ale również innych druków akcydensowych, które wymagają np. wypełnienia danych długopisem. Rzadziej używa się go druku ulotek i plakatów.

Papier kredowy ma ciepły odcień bieli, jest powlekany, czyli pokrywany dodatkową, cienką warstwą białego pigmentu oraz kleju. Jest bardziej śliski i nie wchłania tak mocno farby, jak papier offsetowy, dzięki nie przebija ona na drugą stronę. Możemy wybierać opcję matową lub błyszczącą. Jest stosowany do druku ulotek, plakatów, zaproszeń, okładek, wizytówek, katalogów, folderów itp.

Papier satynowany to wysokiej jakości papier niepowlekany, matowy, gładki, nieprzeźroczysty.

Papiery specjalne, jak papiery ozdobne są zazwyczaj niepowlekane i mogą mieć różną kolorystykę i fakturę, więc najlepiej wybierać je ze wzornika. Używane są głównie do druku wizytówek, zaproszeń, dyplomów, certyfikatów.

Gramatura papieru oznacza jego masę wyrażoną w gramach na metr kwadratowy [g/m2] Punktem odniesienia może być papier biurowy, który zwykle ma gramaturę 80 g/m2, więc dwie kartki mają 160 g/m2, a cztery 320 g/m2. Do druku ulotek ekonomicznych, najczęściej stosuje się papier o gramaturze 130 g/m2 , który jest wystarczająco gruby, aby przy zadruku dwustronnym obraz nie przebijał na drugą stronę. Grubszy papier np. o gramaturze 170 g/m2 da nam już dobry efekt jakościowy, a papier o gramaturze 250-300 g/m2  możemy zastosować, kiedy chcemy wydrukować ulotki ekskluzywne lub zaproszenia. Papier tej grubości nadaje się też do dodatkowych uszlachetnień jak np. tłoczenia.

Kolorystyka

Czy materiał ma pełnokolorowe strony (full color) czy może część stron (lub wszystkie) mają użyty tylko jeden, dwa lub trzy kolory? W poligrafii  stosuje się skróty takie, jak 4/4, 4/1, 4/0 itd., aby poinformować ile kolorów farb, jest naniesionych po każdej stronie pracy.
Na przykład:
4/4 oznacza zadruk po obu stronach pracy, czterema kolorami CMYK.
4/1 oznacza, że ​​jedna strona jest zadrukowana czterema kolorami, a druga jednym kolorem.
4/0 oznacza zadruk czterema kolorami tylko po jednej stronie.
Możemy spotkać się tez z innymi konfiguracjami np. 1/1, czyli jednokolorowy zadruk po obu stronach lub 2/2 w przypadku, gdy do zadruku obu stron użyjemy dwóch kolorów Pantone.

Najczęściej spotykane systemy barwne to CMYK, RGB i Pantone.

CMYK składa się z czterech podstawowych kolorów. Skrót powstał od angielskich nazw kolorów: C  = Cyan, M = Magenta, Y = Yellow, K = blacK lub Key colour. Zadruk w pełnym kolorze uzyskuje się przez połączenie kolorów podstawowych w odpowiednich proporcjach. Jeśli nasycenie każdej z farb wyniesie 100%, to otrzymamy kolor czarny. CMYK stosuje się w druku offsetowym.

RGB to trzy kolory (Red – czerwony, Green – zielony, Blue – niebieski). Dzięki połaczeniu tych trzech barw podstawowych, powstają barwy pochodne np. łącząc wszystkie trzy barwy uzyskamy kolor biały. Jest wykorzystywany głównie w monitorach, telewizorach, skanerach, aparatach cyfrowych.

W systemie PANTONE kolory oznaczone są numerami. Kolor Pantone jest jednolity, tzn. nie uzyskuje się go przez proces mieszania, czy nakładania kolejnych kolorów, jak np. CMYK. Kolory z palety Pantone nie zawsze mają odwzorowanie w systemach CMYK i RGB, dlatego wybiera się je z próbnika. Można zastosować je w druku jako kolory dodatkowe np. metaliczne: złoty, srebrny.

Sposób wykończenia

Po wydruku pracy potrzebny jest jeszcze proces wykończeniowy. Oznacza to, że nasza praca jest np.:

  • krojona, przycinana do odpowiedniego formatu,
  • falcowana, czyli złamywana na różne sposoby i w różnych kierunkach, aby uzyskać docelowy format i ilość stron,
  • bigowana, czyli nagniatana, aby ułatwić zginanie w określonym miejscu,
  • uszlachetniana, czyli pokrywana dodatkowymi substancjami lub materiałami w celu zwiększenia wytrzymałości, lub uzyskania pożądanych walorów estetycznych pracy. Przykładowymi uszlachetnieniami w poligrafii jest:
    • Foliowanie, czyli przykrycie papieru warstwą folii matowej lub błyszczącej, dzięki czemu materiał jest usztywniony i zabezpieczony przed uszkodzeniami mechanicznymi.
    • Lakierowanie, czyli podobnie, jak w przypadku foliowania pokrycie powierzchni lakierem matowym lub błyszczącym. Możemy zastosować lakier na całej powierzchni lub na wybranym fragmencie nałożyć tzw.  lakier wybiórczy UV. To rozwiązanie jest często stosowane, aby podkreślić wybrany element graficzny, który błyszczy na matowym tle. Nałożenie lakieru może wzmocnić kolory, ale też odrobinę zmienić ich barwę.
    • Hot Stamping to technika wtapiania na gorąco metalowych folii w powierzchnię.
    • Tłoczenie, które polega na wykonaniu wytłoczenia za pomocą matrycy.
      Wytłoczone mogą być różne wzory np. logo, elementy grafiki lub napisy.
    • Wykrawanie różnych kształtów.

popularne łamanie ulotkek na dwa, na trzy w C, na trzy w Z, w harmonijkę

 Dostarczenie materiałów do druku

Najpowszechniejszym formatem do przesyłania plików do druku jest PDF, który powinien zawierać wszystkie informacje potrzebne do poprawnego wydrukowania pracy np. kolory opisane w CMYK, rozdzielczość grafiki 300 dpi, spady, pasery. Zdarza się, że drukarnia życzy sobie, aby pracę przygotować według ich wytycznych np. na specjalnej makiecie, którą dostarcza drukarnia. Dlatego zawsze przed przygotowaniem materiału do druku, należy zapytać o specyfikację.

W komunikacji z drukarnią najważniejsze jest, aby znać swoje oczekiwania i posługiwać się tym samym językiem. Dlatego dla ułatwienia poniżej umieściłam minisłownik z terminami, z którymi najczęściej można spotkać się w poligrafii.

Jeśli chcesz się dowiedzieć jak zaprojektować dobrą ulotkę, to KLIKNIJ

Słownik pojęć poligraficznych

APLA
Jednolite tło, na którym cała płaszczyzna jest zadrukowana w 100% jednym kolorem. Apla zwykle służy jako podkład pod tekst lub ilustrację.

ARKUSZ DRUKU (ARKUSZ DRUKARSKI)
Jest jednostką obliczeniową w produkcji poligraficznej. Arkuszem druku jest np. jednostronnie zadrukowany arkusz formatu: A1.

BIGOWANIE
Przygniatanie, odciskanie tzw. bigów (rowków) na grubszym papierze lub kartonie, aby ułatwić załamywanie. Tę technikę stosuje się zwykle dla grubszych papierów, aby ułatwić składanie i uniknąć pękania papieru.

BLACHA
Matryca, forma do wykonywania odbitek w druku offsetowym, oddzielna dla każdego koloru.

CMYK
System barw drukarskich składający się z czterech podstawowych kolorów. Skrót powstał od angielskich nazw kolorów: C  = Cyan, M = Magenta, Y = Yellow, K = blacK lub Key colour. Zadruk w pełnym kolorze uzyskuje się przez połączenie kolorów podstawowych w odpowiednich proporcjach. CMYK stosuje się w druku offsetowym.

DPI
Skrót pochodzi od angielskiego dots per inc (punktów na cal) i określa rozdzielczość w grafice rastrowej (bitmapy), wyrażoną liczbą punktów przypadających na cal. W druku offsetowym stosuje się rozdzielczość 300 dpi.

DTP
Skrót do Desktop Publishing, czyli proces komputerowego przygotowania projektu do druku.

GRAMATURA
Masa wyrobu papierniczego (bibuły, papieru, kartonu, tektury) wyrażona w gramach na metr kwadratowy [g/m2].

FALCOWANIE
Składanie (załamywanie) arkusza po zadrukowaniu, aby uzyskać określony format.

FOLIOWANIE
Rodzaj laminowania, który polega na pokryciu zadrukowanych powierzchni folią z tworzywa sztucznego (matową, błyszczącą), w celu uszlachetnienia i zabezpieczenia druku przed uszkodzeniami mechanicznymi.

FORMAT
Wymiar papieru, pracy, która ma być wydrukowana. Format netto to format gotowej pracy, który otrzymamy po obcięciu spadów, natomiast format brutto to format projektu z zachowaniem spadów.

GRAFIKA WEKTOROWA
Jest to grafika utworzona w tzw. krzywych. Jej cechą charakterystyczną jest to, że można ją skalować (powiększać i pomniejszać) bez utraty jakości.

HOT STAMPING
Technika wtapiania na gorąco metalowych folii w powierzchnię.

IMPOZYCJA
Montaż, czyli odpowiednie ułożenie na arkuszu drukarskim całego obrazu przeznaczonego do druku, we właściwym szyku wraz z niezbędnymi oznaczeniami potrzebnymi podczas procesu druku i po wydrukowaniu.

KASZEROWANIE
Uszlachetnianie druku polegające na oklejaniu cienkim papierem (niezadrukowanym lub zadrukowanym) papieru znacznie grubszego, którego nie da się bezpośrednio zadrukować np. kartonu, tektury itp.

LAKIEROWANIE
Metoda uszlachetnienia polegająca na pokryciu zadrukowanej powierzchni lakierem, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym (ścieraniu się farby, brudzeniu) lub uzyskać pożądany efekt estetyczny. Można lakierować całą powierzchnię arkusza lub tylko wybrane fragmenty tzw. lakier wybiórczy. Lakiery mogą być błyszczące i matowe. Najczęściej rozróżniamy lakiery olejowe, dyspersyjne (na bazie wody) i lakiery UV, które są utrwalane promieniami UV.

MAKIETA
Wzorzec publikacji.

NAKŁAD
Liczba egzemplarzy.

OPRAWA INTROLIGATORSKA
Sposób wykończenia wielostronicowej publikacji np. książki, kalendarza, albumu, broszury, zeszytu itp., polegający na trwałym połączeniu kart wnętrza z okładką.

PERFORACJA
Szereg nacięć wykonanych wzdłuż linii prostej, aby ułatwić oddzielenie części papieru.

PROOF
Odbitka próbna stanowiąca wzór kolorystyczny dla materiałów drukowanych.

PANTONE
System barw drukarskich opracowanych przez firmę Pantone, w którym kolory oznaczone są numerami. Kolory z palety Pantone nie zawsze mają odwzorowanie w systemach CMYK i RGB, dlatego używa się wzorników kolorów Pantone.

PASER
Paser lub punktura jest to element graficzny, najczęściej w postaci krzyżyka w kole, który stanowi punkt odniesienia przy montażu klisz, wykonywaniu odbitek próbnych oraz w samym druku. Pasery ułatwiają dokładne „spasowania” drukowanego obrazu, czyli nanoszenie kolejnych farb w to samo miejsce.

SPAD
Część arkusza, która wychodzi poza obszar publikacji i jest przeznaczona do odcięcia. Spad jest stosowany po to, aby obszar druku dochodził do krawędzi, po obcięciu arkusza. Zazwyczaj spad wynosi ok. 3-5 mm.

SZTANCOWANIE
Wykrawanie części arkuszy papieru, kartonu i tektury przy użyciu wykrojnika. Przy pierwszej produkcji trzeba wykonać wykrojnik, który będzie można wykorzystywać wielokrotnie przy dodrukach danej pracy np. teczki.

UŻYTEK
Jedna kopia pracy lub jej część, która mieści się na arkuszu drukarskim. Jeśli format pracy jest mniejszy niż arkusza, przygotowuje się kilka użytków.

TŁOCZENIE
Uszlachetnienie, które polega na wykonaniu wytłoczenia za pomocą matrycy określonego wzoru, np. loga firmy.

USZLACHETNIANIE
Pokrywanie druków dodatkowymi materiałami, aby zwiększyć ich wytrzymałość lub uzyskać pożądane efekty estetyczne np. lakierowanie, foliowanie, hot stamping.

WYKROJNIK
Zestaw noży osadzonych w płaskim podłożu, który służy do wykrawania (sztancowania) odpowiednich kształtów z arkusza papieru.

WZORNIK KOLORÓW
Paleta wzorcowych próbek kolorów, najczęściej systemów Pantone oraz CMYK, służąca grafikowi do doboru odpowiedniego koloru przy projektowaniu a drukarzowi do odwzorowania konkretnego koloru. Monitory nie oddają w pełni kolorów, które uzyskuje się po wydrukowaniu  pracy w drukarni.

ZNACZNIKI CIĘCIA
Oznaczenie graficzne na arkuszu, wskazujące docelowy format pracy, miejsce, w którym ma być odcięty spad (margines).

Słowinik terminów poligraficznych można pobrać TU

Jeśli chcesz się dowiedzieć jak zaprojektować dobrą ulotkę, to KLIKNIJ