Czy jesteśmy gotowi na rozwój Sztucznej Inteligencji w branży medycznej?

dłoń dotykająca papierowego mózgu jako symbol sztucznej inteligencji Fot. Fotolia, ©vege

Sztuczna Inteligencja (SI, Artificial Intelligence, AI) i jej zastosowanie w branży medycznej będzie miała ogromne konsekwencje biznesowe.

Zmieni skuteczność leczenia, wprowadzi nowe modele biznesowe świadczenia usług, wpłynie na sposób i kompetencje pozyskiwanego personelu oraz oczywiście na marketing.

Zmiany technologiczne, które nas czekają, wpłyną przede wszystkim na konieczność budowy silnej marki, budzącej pozytywne skojarzenia u pacjentów oraz wsłuchanie się w ich głos i dostarczenie lepszych doświadczeń w kontakcie z lekarzem.

Sztuczna Inteligencja i robotyka to przyszłość, ale nie aż tak odległa. Roboty w medycynie używane są od ponad 30 lat, a zakres ich zadań i funkcji stale się rozwija – od prostych robotów laboratoryjnych, poprzez roboty używane do powtarzania zadań np. w rehabilitacji po skomplikowane roboty chirurgiczne. Sztuczna Inteligencja przeszła z fazy filmowych fantazji do rzeczywistości, a jej powszechne wykorzystanie, zwłaszcza w opiece zdrowotnej, jest na wyciągnięcie ręki.

Raport KPCB 2017 (Kleiner Perkins Caufield & Byersna) dotyczący trendów wykazał, że rynek opieki zdrowotnej jest dojrzały w zakresie rozwoju technologii. Według autorki raportu Mary Meeker liczba danych w opiece zdrowotnej wzrasta o 48 procent rok do roku. Ta eksplozja danych spowoduje całkowitą transformację w usługach zdrowotnych, w której wykorzystane zostaną rozwiązania oparte o Sztuczną Inteligencję. W swojej analizie Meeker podkreśliła możliwości związane z cyfrową rewolucją w zakresie zarządzania zdrowiem, profilaktyką zdrowotną oraz poprawą ścieżek klinicznych i protokołów.

Z kolei Vinod Khosla, inżynier i inwestor, stwierdził, że 80 proc. tego, co robią obecnie lekarze, wkrótce będzie mogło być realizowane przez technologię, pozwalając lekarzom skoncentrować się na indywidualnej opiece nad pacjentem.

Aby lepiej zobrazować jaki potencjał niesie Sztuczna Inteligencja poniżej wybrane przykłady, w których SI wykorzystywana jest już obecnie w medycynie:

Analiza danych

W medycynie dane to zarówno ogromny zasób, jak i problem. Postęp w medycynie odbywa się każdego dnia, więc lekarze i pielęgniarki toną w informacjach na temat nowych badań, zabiegów i procedur. Nikt nie jest w stanie przeczytać wszystkich publikacji z interesującej go dziedziny.

Główną zaletą Sztucznej Inteligencji jest możliwość analizy w czasie rzeczywistym ogromnej ilości danych pochodzących z publikacji naukowych oraz kart medycznych pacjentów, aby wspomóc lekarzy w diagnostyce i wyborze ścieżki leczenia. To potężne narzędzie, które dzięki automatyzacji procesów i ograniczeniu błędów, może poprawić opiekę nad pacjentem, zmniejszyć obciążenie czasowe lekarzy, wyrównać ich wiedzę (każdy jest ekspertem) i sumarycznie obniżyć koszty leczenia oraz prowadzenia placówek.

Najbardziej znaną platformą SI wykorzystywaną w medycynie jest superkomputer IBM Watson, który w 2013 roku po raz pierwszy zastosowano komercyjnie, w projekcie medycznym związanym z wyborem terapii raka płuc w Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Baza informacji IBM Watson pochodzącą z podręczników, czasopism specjalistycznych, prac i wyników badań naukowych oraz ponad miliona kart chorobowych pacjentów z całego świata. Zasoby te są aktualizowane co kilka tygodni. System jest stosowany przez kilkadziesiąt szpitali w Stanach Zjednoczonych, Azji i Europie. Watson pomaga też specjalistom z Regionalnego Centrum Zdrowia w Lubinie.

Sztuczna Inteligencja jest też wykorzystywana w radiologii. Program DeepMind Health, który uruchomił Google, służy np. planowaniu optymalnej radioterapii w przypadku raka szyi.

Wirtualni asystenci

Wirtualnych asystentów opartych o technologię SI można wykorzystać zarówno podczas zbierania danych i wstępnej diagnostyki, jak również jako wsparcie w pracach administracyjnych. Wprowadzanie danych to czasochłonne, łatwe do automatyzacji zadanie, które nie wymaga studiów medycznych. Takie prace mogą i powinny zostać przekazane SI. Sztuczna Inteligencja może być również wykorzystana do wysyłania przypomnień i wiadomości do pacjentów czy odpowiedzi na rutynowe pytania.

Firma Ada Health stworzyła w oparciu o Sztuczną Inteligencję aplikację telemedyczną dostępną w iTunes App Store i Google Play. Po wprowadzeniu danych do aplikacji dotyczących np. odczuwanego bólu, czy symptomów choroby, wirtualny lekarz zbiera dodatkowe informacje, zadając szczegółowe pytania np. dotyczące stopnia bólu, zakresu problemu, dodatkowych objawów itp. Następnie dostarcza sprawozdanie, wskazując możliwe przyczyny i kolejne kroki np. konieczność zasięgnięcia zasięgać porady lekarskiej. Za dodatkową opłatą użytkownicy mogą skonsultować się z lekarzem podczas wirtualnej rozmowy.

Na polskim rynku takie rozwiązaniem jest portal Doktor-Medi.pl, który po odpowiedzi użytkownika na serię medycznych pytań w wirtualnym wywiadzie, przedstawia najbardziej prawdopodobną diagnozę i dalsze wskazówki.

Sztuczna Inteligencja w opiece nad pacjentem

Sztuczna Inteligencja może pomóc w utrzymaniu pacjentów w zdrowiu. Dzięki przyswojeniu i analizie danych dotyczących konkretnego pacjenta i populacji w ogóle, może wychwycić nawet subtelne zmiany w stanie zdrowia danej osoby. Ręczne zarządzanie i rejestrowanie codziennej diety, wysiłku fizycznego, leków, samopoczucia itd. jest żmudne i uciążliwe. Nowe technologie zbierają, analizują te dane, a dodatkowo dają możliwość wirtualnej rozmowy z lekarzem (wirtualnym lub prawdziwym).

Wirtualni asystenci SI mogą wykorzystać dodatkowe mechanizmy np.  IoT do analizy tego, co się dzieje z pacjentem. IoT (Internet of Things), Wearables, to tzw. czujniki, które potrafią nadawać i odbierać dane od człowieka do specjalizowanych systemów diagnostycznych lub monitorujących.

Podstawowym przykładem są tu wszelkie sieci telemedyczne, które pozwalają na monitorowanie stanu pacjenta, śledzenie wybranych parametrów i sygnałów fizjologicznych np. temperatury, ciśnienia krwi, czynności oddechowych.

Urządzenia medyczne, które wcześniej były dostępne tylko w szpitalach, dają możliwość zbierania danych pomiarowych w domu. Dzisiejsze smartfony wyposażone są w kamery o wysokiej rozdzielczości, żyroskopy, identyfikatory dotykowe, mikrofony, głośniki – wszystkie te elementy można użyć do monitoringu zdrowia. I tak na przykład badanie ruchu rąk trzymających telefon, mogą pomóc w wykryciu choroby Parkinsona, a zmiana zachowania w sieci, może wskazywać na depresję itd.

Takim moblinym gadżetem, który łączy się ze smartfonem i monitoruje pracę serca, jest AliveCor. Innym przykładem jest tricoder Viatom Checkme, który mierzy wybrane parametry np.  puls, temperaturę, ciśnienie krwi, EKG oraz wskaźniki stresowe.

Więcej o Sztucznej Inteligencji w medycynie np. w artykułach:

http://www.information-age.com/ai-hype-reality-healthcare-123468637/

http://www.information-age.com/artificial-intelligence-healthcare-sector-123465934/

oraz Raporcie PWC, What doctor? Why AI and robotics will define New Health, https://www.pwc.com/gx/en/industries/healthcare/publications/ai-robotics-new-health/ai-robotics-new-health.pdf

O Internecie Rzeczy, w tym również o rozwiązaniach dla medycyny, możecie poczytać na blogu Michała Sitnika http://tabliczni.pl/

Wykorzystanie Sztucznej Inteligencji w medycynie to rewolucyjna zmiana dla całego rynku usług zdrowotnych, ale też konsekwencje dla marketingu medycznego.

Usługi eksperckie zaczną być zdecydowanie bardziej dostępne, a sam proces wizyty u lekarza bardzo się zmieni.

Pacjent będzie wybierał placówkę/ lekarza na bazie innych kryteriów niż obecnie. Jeśli na przykład wywiad i wstępna diagnoza będzie przeprowadzona przez wirtualnego lekarza na stronie lub w aplikacji, którą posiada pacjent  i w jej wyniku pojawi się konieczność konsultacji z lekarzem specjalistą, to w takim przypadku dla pacjenta większe znaczenie będzie miała lokalizacja i znajomość marki, niż dostanie się do eksperta, który według niego jako jedyny może go prawidłowo zdiagnozować.
Dodatkowo platformy/ aplikacje, które będą przeprowadzać taki wirtualny wywiad, będą też współpracować z określoną grupą lekarzy lub marek, do których będą starały się przekierować pacjenta.

Rozwój robotyki i sztucznej inteligencji będzie oznaczał lepszy dostęp do opieki zdrowotnej oraz poprawę szybkości i dokładności diagnozowania, tym bardziej więc kluczowym elementem wizyty w placówce będzie doświadczenie pacjenta w kontakcie z lekarzem. Jeśli analizą i wypełnianiem danych w systemie zajmie się SI, to lekarzowi pozostanie więcej czasu na prawdziwy kontakt z pacjentem „twarzą w twarz”. Wszyscy tego chcemy i o to zabiegamy, ale lekarze są przygotowywani właśnie do tego zadania?

Sztuczna Inteligencja nadchodzi i otwiera możliwości polepszenia diagnozy i opieki zdrowotnej dla pacjentów. Zawsze będą sceptycy, którzy nie będą wierzyli w nadchodzącą zmianę oraz ci, którzy co prawda uwierzą, ale będą się jej obawiać. A dokąd nas doprowadzi? Czas pokaże. Na pewno przygotowania do tej przyszłości warto już robić teraz, choćby te marketingowe – budując swoją markę i poprawiając doświadczenie pacjenta.